مديريت آشوب در عصر جهاني شدن كسب و كار

امروز دوشنبه 30 بهمن 1396      صفحه اصلي | درباره ما | درخواست ثبت فیدخوان | گزارش تخلف مطلب | تبليغات | تماس با ما


embata.cloob24.com     

مديريت آشوب در عصر جهاني شدن كسب و كار

0

مديريت آشوب در عصر جهاني شدن كسب و كار

چكيده

انگاره اصلي و كليدي تئوري آشوب اين است كه در هر بي نظمي، نظمي نهفته است. پرداختن به ابعاد و ويژگي هاي اين نظريه كه نظم مي تواند آشفتگي ايجاد كند و آشفتگي مي تواند در نظام هاي پوياي خلاق ايجاد نظم كند؛ بينشي جديد، علمي و قوي بر مبناي ديدگاه سيستمي است كه مديران در قرن بيست و يكم براي ورود موفق به فضاي پرشتاب و آكنده از تغيير و تحول امروزي، به كار بست آن ( در سازمان هاي متبوع خود) تاكيد دارند.

 مقدمه

در دو دهه اخير بشر شاهد دگرگوني و انقلاب عظيمي در علوم طبيعي بوده است؛ بطوريكه با نگاه كلي به كمك تجربه هاي آزمون شده، ثابت گرديده كه حيطه "روابط خطي" در قلمرو فيزيك و مكانيك فقط بخش بسيار كوچكي از نظام علمي بين پديده ها را بيان مي كند و اين قلمرو "روابط غير خطي" است كه از طريق آن مي توان به رابطه معين در جهت كشف و دريافت رموز نظم در بي نظمي دست يافت.

تئوري نظم در آشفتگي با خود دنيايي از تغييرات در علم مديريت را آن هم در شرايطي كه ماهيت سازمان ها و بازارهاي فعلي جهان دائماً متلاطم، متغير و رقابتي است، به همراه آورده است.

امروزه ديگر تصور ساده از نحوه  فعاليت جهان جاي خود را به تصوري پيچيده و پارادوكس گونه داده است و جهاني شدن، باعث تحرك فراوان اجتماعي، سياسي، اقتصادي و ارزشي شده و ضمن كاهش فاصله زمان و مكان، تفسيرهاي جديدي از سياست، اقتصاد، فرهنگ، دولت، اقتدار و امنيت به دست مي دهد. اين پديده، چالش ها و تعارض هايي را به همراه دارد و مي تواند سبب ايجاد تحول عظيم در حوزه مسايل مديريتي در سازمانها شود بر اين اساس گام برداشتن در وادي جهاني شدن، مديريت و ادبيات خاص خود ( سرعت، نوآوري، انعطاف پذيري در عمل؛ بهره گيري از تفكر استنتاجي  و ...) را طلب مي نمايد.

 پيشينه

 نظريه " نظم در بي نظمي" پس از دو نظريه نسبيت و كوانتوم؛ سومين انقلاب علمي عصر حاضر است. نظريه نسبيت؛ نظريه نيوتني زمان و فضاي مطلق را در هم ريخت و نظريه كوانتوم، روياي سنجش هاي دقيق؛ قابل كنترل و متقن را بر هم زد و نظريه نظم در بي نظمي يا آشوب، پيش بيني هاي يقيني را كه از انديشه هاي لابلاس نشأت مي گرفت زيرسوال برد و ابزار حل مسائل پيچيده را در محيط آشوب و آكنده از تغيير و تحول امروزي را فراهم ساخت.

ايده اوليه اين نظريه كه پروانه اي مي تواند باعث تغييري آشوب ناك شود . نخستين بار در سال 1952 ميلادي در داستان كوتاهي بنام آواي تندراثر، ري برد بري مطرح شد. پس از آن در سال 1961 ادوارد لورنز، دانشمند مشهور هواشناسي در پي ارائه مقاله اي به اين نتيجه رسيد كه يك تغيير جزئي در شرايط اوليه معادلات پيش بيني كننده جوي، منجر به تغييرات بسيار شديد در نتايج حاصل از آنها مي گردد.

او جمله مشهور خود را كه بعدها به "اثر پروانه" (Butter Fly Effect) مشهور شد، چنين بيان كرد "در يك سيستم ديناميكي مانند اتمسفر زمين، آشفتگي بسيار كوچك ناشي از به هم خوردن بال هاي يك پروانه مي تواند منجر به توفان هايي در مقياس يك قاره بشود."

پرا گوگين در دهه 1970 براي اولين بار مفهوم آنترپي آشفتگي رادر جهان مطرح كرد. پراگوگين آشفتگي را در دو كتاب مشهورش با دو معني مجزا ذكر كرد؛ 1-تعادل ترمودينا ميكي 2-عدم تعادل جريان متلاطم آشفتگي وي يكي از اولين افرادي بود كه براي استفاده از مفهوم آشفتگي در رشته هاي آكادميك، مورد انتقاد قرار گرفت.

بي نظمي يا آشوب چيست؟

 Chaos در لغت به معني در هم ريختگي؛ آشفتگي و بي نظمي است و مترادف آن در مكانيك Turbulance يا تلاطم مي باشد. اين واژه به معني فقدان هر گونه ساختار يا نظم است و معمولاً در محاورات روزمره آشوب و آشفتگي نشانه بي نظمي و سازمان نيافتگي به نظر آورده مي شود و جنبه منفي در بردارد. اما در واقع با پيدايش نگرش جديد و روشن شدن ابعاد علمي و نظري آن امروزه ديگر بي نظمي و آشوب به مفهوم سازمان نيافتگي؛ ناكارائي؛ و در هم ريختگي تلقي نمي شود بلكه بي نظمي وجود جنبه هاي غير قابل پيش بيني و اتفاقي در 

 پديده هاي پوياست كه ويژگي خاص خود را دارد. بي نظمي نوعي نظم غائي در بي نظمي است.

هيلز در 1990 آشوب يا بي نظمي را اينگونه تعريف مي كند: "بي نظمي و آشوب نوعي بي نظمي منظم (Orderly Disorder) يا نظم در بي نظمي است. بي نظم از آن رو كه نتايج آن غير قابل پيش بيني است و منظم بدان جهت كه از نوعي قطعيت برخوردارست."

بي نظمي در مفهوم علمي يك مفهوم رياضي محسوب مي شود كه شايد نتوان خيلي دقيق آنرا تعريف كرد اما
 مي توان آنرا نوعي اتفاقي بودن همراه با قطعيت دانست. قطعيت آن بخاطر آن است كه بي نظمي دلايل دروني دارد و به علت اختلالات خارجي رخ نمي دهد و اتفاقي بودن بدليل آنكه رفتار بي نظمي؛ بي قاعده و غير قابل پيش بيني دقيق است. همچنين آدامس (H.Adams) آشفتگي را اينگونه تعريف مي كند: از آشفتگي زندگي زائيده مي شود در حاليكه از نظم عادت به وجود مي آيد.

ويژگي تئوري آشوب و رويكرد مديريت به آن

نظريه آشوب داراي ويژگي هاي منحصر به فردي است كه بازتاب بسيار مهمي نيز در مديريت ايجاد كرده است . به طوريكه اين ويژگي ها ضررهاي جدي بر پيكره پارادايم سنتي مديريت وارد آورده و اساس پارادايم تازه اي را در مديريت و ساير علوم مرتبط ايجاد نموده است. اين ويژگي ها عبارتند از:

1-اثر پروانه اي (Butterfly Effect):

لورنز در تحقيقات خود به شگفتي به اين نتيجه رسيد كه يك تغيير جزيي در شرايط اوليه معادلات پيش بيني كننده جوي؛ منجر به تغييرات بسيار شديد در نتايج حاصل از آنها مي گردد. بعبارت ديگر اثر پروانه اي اين تئوري به گونه اي است كه يك تغيير جزئي در ابتدا منجر به يك تغيير بسيار بزرگ در پايان كار خواهد شد. بدين مفهوم كه مثلاً اگر پروانه اي در پكن پر بزند، ممكن است بر اثر اين پر زدن ابري حركت كرده و در نيويورك طوفاني ايجاد شود.

بررسي اثرات و كنش هايي كه در تعاملات رفتاري ظاهراً كم اهميت به وجود مي آيد و  اثر آن بر فعاليت هاي بلند مدت يك سازمان، نكته حايز اهميت اين تئوري است.

مدير بايد اين نكته را همواره در نظر آورد كه رفتارهاي مثبت و خيلي كوچك مي تواند اثر ناشناخته و فزاينده اي در كل سيستم داشته باشد و براي ايجاد يك فضاي خلاق و مثبت لزوماً نبايد اتفاق بزرگ و غير مترقبه اي رخ دهد. بلكه اثر كوچك يك رفتار منفي و يا يك رفتار مثبت مي تواند موجب ايجاد تغييرات بزرگي در سيستم شود.

اصل همپاياني: موردي ديگر از اين تئوري در مديريت، اصل همپاياني (EQUFIFINALITY) است: اصل  همپاياني، بيان كننده اين حقيقت است كه نيل به موفقيت لزوماً منوط به يك مسير با يك روش معين نيست. همين اصل است كه به مديران و كاركنان توصيه مي كند هيچگاه از دريافت پيشنهادهاي جديد براي انجام بهتر امور در تمام زمينه ها كوتاهي نكنند.

سينرژي: موردي ديگر در اين زمينه (SYNERGY ) است . كليت يك سيستم بر اثر تركيب عناصر آن 
 داراي كيفيت هاي تازه اي مي شود كه از مجموع عناصر انفرادي اجزاي سيستم بيشتر است. يعني ممكن است (4>& و 2+2 ) يعني مديريت بايد سعي در ايجاد فضاي گروهي مثبتي كند كه نتيجه كار آنها به عنوان گروه، بيشتر از تك تك آنها باشد.

ويژگي سوم كه به نام تئوري همگون سازي مجدد شناخته مي شود. به بيان اين مطلب مي پردازد كه كميت ها هيچ وقت ثابت نبوده و با مقياس درجه اي از آن كميت، كم و زياد مي شوند. يعني مشخصه هاي اصلي نظام در مقياس مختلف ثابت مي ماند.

 تصميم گيري در شرايط آشوب

 در نگرش سنتي مديريت، تصميم گيري فرآيند است كه قابل پيش بيني و عدم موفقيت در تصميم گيري يا ناشي از فقدان اطلاعات و يا ناشي از محدوديت فنون پيش بيني و تلاش است. در صورتي كه نظريه آشفتگي و آشوب، تصميم گيري را غير قابل پيش بيني و تلاش براي پيش بيني آينده را كار بيهوده فرض مي كند يا حداقل 

 پيش بيني قطعي و يقيني آن دشوار و سخت است.

يكي از مدل هايي كه در پاسخ به شرايط كنوني مطرح شده مدلي است كه آنرا اصطلاحاً ظرف زباله "Garbage Can" نام نهاده اند كه شايد اشاره اي به بي نظمي و در هم و برهم بودن شرايط تصميم گيري باشد. بطوريكه سازمان در حوزه تصميم گيري داراي محيط بيروني و نظام هاي بزرگتري است كه آن را احاطه كرده اند و سرشار از ابهام و عدم وضوح هستند. اين ابهامات معمولاً به سه صورت بروز مي كنند.

1.اولين  ابهام در تعيين صريح و روشن اولويت هاست. اولويت هاي تصميم گيرندگان غالباً روشن و مشخص نيستند و داراي ابهام هاي فراوان هستند.

2.ابهام دوم در روابط علت و معلولي است. تصميم گيرندگان و مديران آگاهي و شناخت خود را در اين زمينه از طريق آزمون و خطا به دست مي آورند و هيچگاه با اطمينان نمي توانند علت اصلي را مشخص كنند.

3.سومين ابهام ناشي از شرايط و توانايي و نحوه مشاركت اعضاي دخيل در فرآيند تصميم گيري است. 
 پيش بيني اين امر كه چه كساني واقعاً در تصميم گيري مشاركت دارند، بسيار دشوار است.

بنابراين مديران ارشد سازمان ها براي موفقيت در هدايت سازمان و عبور از شرايط پرتلاطم و پرشتاب قرن 21 نيازمند درك صحيح از اين پراكندگي ها و يافتن روشهاي كاستن از دامنه آن مي باشند تا بتوانند در لحظه و "آن" 
 تصميم گيري كنند.

 به عبارت روشن تر مديران در هزار سوم بايد آمادگي پيدا كنند تا در برابر رويدادهاي پيش بيني نشده واكنش مناسب نشان دهند. مدل آشفته تصميم گيري مي تواند پاسخ مناسبي به اين وضعيت و شرايط مرتبط با آن باشد.

 مديريت آشوب در عصر جهاني شدن

 نظريه ي نظم در آشفتگي (آشوب) با خود دنيايي از تغييرات در علم مديريت را آن هم در شرايطي كه ماهيت سازمان ها و بازارهاي فعلي جهان نيز دائماً متلاطم، متغير و رقابتي است به همراه آورده است و به عنوان يك الگوي كاربردي مديريت براي كاميابي در جهان همواره متغير امروزي ارائه مي شود.

يكي از پيامدهاي نظم ناشناخته در هزاره سوم اثر "پروانه اي" آن است كه در اين فضا رويدادهاي بسيار كوچك و گاهي كم اهميت و يا بي اهميت، آثار و تبعات شگفتي آفرين بر سازمان ها و شركت ها بر جاي
 مي گذارد. به طوريكه عدم ارزيابي دقيق از آن و پيش بيني هاي لازم و ايجاد آمادگي كافي براي برخورد با آن مي تواند چرخه زندگي سازمان را مختل سازد و در روند تلاشي، سازمان را به سمت شيب نزولي منحني عمر سوق دهد.

در تبيين اثر پروانه اي، سازمان ها و شركت ها چون هوا فرض شدند كه كوچك ترين رويدادي در سازمان هاي ديگر مي تواند آثار و نتايج خارج از توان براي آنها ايجاد كند . بنابراين مديران در هزاره سوم بايد آمادگي
  پيدا كنند تا در محدوده مرزهاي مشخص كه ماموريت و اصول سازمان تعيين مي كند، در برابر رويدادهاي
 پيش بيني نشده واكنش مناسب نشان دهند و براي تغييرات سريع و پرشتاب انعطاف پذيري كافي در سازمان ايجاد كنند.

مديران در قرن بيست و يكم براي ورود به فضاي پرشتاب و با دگرگوني هاي سريع مديريت سازماني بايد سه عامل اساسي1-پيش بيني و آينده نگري 2-نوآوري 3- برتري كيفيت را -كه از آن با نام سه كليد طلايي براي موفقيت و گشودن مجاري اثربخشي ياد مي شود- در اختيار داشته باشند. تا بتوانند با تركيب و تلفيق اين سه عامل، شرايط و امكاناتي را فراهم سازند كه بتواند نيازهاي مشتريان را پيش بيني كنند و با ابتكار و نوآوري در محصول با كيفيت برتر  سهم بازار را افزايش دهند و نه تنها سازمان ها و شركت هاي خود را در مقابل زلزله بنياد كن تحولات جهاني شدن حفظ كنند، بلكه با كسب موفقيت جزء برترين ها شوند.

 الزامات و چالش هاي مديريت در عصر جهاني شدن

 مديران در هزاره سوم بيش از پيش نيازمند تفكر آماري هستند تا از طريق آن

- بتوانند شرايط پيرامون خود را بشناسند.

- تحليلي مشخص از شرايط پيراموني به عمل آورند.

- در صورت وجود مسئله اي در آن، راه حل هاي مناسب را پيدا كنند و به كار ببرند.

تجهيز مديران به تفكر آماري و طراحي مهندسي تفكر مرتبط با آن، سه اصل بنيادين زير را براي مديران هزاره سوم الزامي مي سازد.

1-همه مسائل سازمان ها، در سيستمي به هم تنيده و در فرايند كنش متقابل با يكديگر نمودار مي شود و هيچ مسئله اي در سازمان ها جداي از ساير مسائل رخ نمي دهد.

2-كليه مسائل سازمان ها و فرايند عمل آن داراي پراكندگي است. در ضمن همه فرايندهايي كه مديران به كمك آنها به حل مسئله مي پردازند نيز داراي پراكندگي است .

3-مديران در هزاره سوم براي موفقيت در هدايت سازمان و عبور از شرايط پرتلاطم و پرشتاب قرن 21 نيازمند درك صحيح از اين پراكندگي ها و يافتن روش هاي كاستن از دامنه آن مي باشند.

در هزاره سوم فناوري هاي اطلاعات و دانش، ديگر تابع كمبود نيست. زيرا هر چقدر هم زياد باشد مطلوبيت نهايي روي آنها اثر نمي گذارد. آنگونه كه با پيش بيني اقتصاد دانان در چند سال آينده پشتوانه اعتبارات جهاني پول نخواها بود بلكه دانش مولد جاي آن را خواهد گرفت. به عبارت ديگر هر قدر از علم بيشتر استفاده شود، بهتر، كامل تر و دقيق تر خواهد شد.

در هزاره سوم مصرف كنندگان نامشخص خواهند بود به ويژه مصرف كنندگان اطلاعات بسيار نامحدودي خواهند داشت و اين امر كنترل صنعت را توسط مديران آن بسيار دشوار و سخت مي كند .

در هزاره سوم مديريت منابع انساني نيز به شدت دگرگون خواهد شد و بدون ترديد با چالش هاي زير در رابطه با منابع انساني مواجه مي شود.

-        در هزاره سوم كاركنان در محيط كار راضي نمي شوند.

-        در هزاره سوم كاركنان نيازمند فكر كردن و تمايلات و گرايش هاي مستقل بودن خواهند داشت.

-        در هزاره سوم ارتقاء بهره وري بين نيروهاي فكري و فرهيخته بسيار مشكل و دشوار مي باشد.

-        در هزاره سوم مديران سازمان ها قادر نخواهند بود افكار منابع انساني سازمان خود را كنترل كنند.

-        در هزاره سوم منابع انساني براي تغيير رفتار خود تصميم مي گيرند و تاثير مديران در اين زمينه بسيار كمرنگ و بي رنگ خواهد شد .

-        در هزاره سوم منابع انساني با توانمند شدن در زمينه مديريت خويشتن، برنامه ريزي مي كنند و الگوريم هاي جديد و مدرن و سازگار با شرايط را به كار مي برند و در اين زمينه مديريت نمي تواند براي چگونه كار كردن آنها تعيين تكليف كند.

-        در هزاره سوم اين منابع انساني هستند كه سازمان را براي كار انتخاب و گزينش خواهند كرد و نه مديران.

 نتيجه گيري

 با توجه به مفهوم اصلي تئوري CHAOS و ويژگي هاي چهارگانه آن، نكات كليدي زير را مي توان به عنوان راهنمايي هاي عملي و اجرايي براي مديران پيشنهاد كرد.

1-يك تغيير كوچك در رفتار اوليه يك سيستم مي تواند به تغييرات بسيار گسترده در آينده سيستم منجر شود و پيشرفت و ارتقاء مدير و يا سقوط سازمان را همراه داشته باشد.

2-در بررسي رويدادها و فرآيندها، بايد رويكرد سيستمي داشت و ارتباط اين فرآيندها را با input ها و output ها و ساير اجزاء سيستم فراموش ننمايد.

3-در هـزاره سوم رابطه مديـريت و منـابع انساني بـايد بـر پـايه مناسبات بـرنده – بـرنده
 (winner-winnerr) باشد. چنانچه هر يك از آنان اين امر را ناديده بگيرند روند امور را ناپايدار خواهند كرد.

4-در هزاره سوم بايد مديران، استراتژي مديريت منابع انساني را از نو و متناسب با ادبيات جهاني انديشيدن، تدوين كنند  به طوريكه  :

4-1.نيروي انساني شاغل در سازمان بازيگر سيستم باشد حتي اگر كارش اختراع باشد.

4-2.نيروي انساني سازمان تا حد امكان به روش مشاركتي سازماندهي شوند.

4-3. منابع انساني با تفكر آماري ( استنتاجي) آشنا شوند تا به عنوان كارشناس و يا مدير بتوانند ريسك را پيش بيني كنند و استراتژي و راهكارهاي مناسب را به كار گيرند.

5-و درآخرين كلام مديران در هزاره سوم بايد يكپارچگي و برتري خرد و قدرت دروني را در امور سازماني خود به دقت تجزيه و تحليل كنند تا بتوانند بهترين روش عبور از امواج پرتلاطم درياي جهان جديد را براي كشتي سازمان خويش ترسيم كنند.

 منابع:

 1.مديريت بر ناشناخته ها مرزهاي؛ راهبردي بين نظم و آشفتگي در سازمان، نويسنده رالف استنسي، موسسه عـالي آمـوزش و پرورش مديريت و برنـامه ريزي، تهران- 1382، مترجمان: محسن قدمي، مسعود نيازمند.

2.برگزيده نظريه هاي سازمان و مديريت، انتشارات سمت، ترجمه علي اكبر نيكو اقبال.

3.تصميم گيري از نگاه نظريه آشوب،نويسندگان: سيد مهدي الواني و حسن دانايي فرد، مجله تحول اداري، دوره پنجم، شماره 21

4.مديريت در آشوب و پيچيدگي، اكبر اعتباران، مجله تدبير، شماره 116.

5.همايش تغييرات شگرف و بنيـادين علوم و فنـاوري هـاي جديد، محسن قـدمي، 1384، تهران، بانك كشاورزي.

6.رويكرد عملگرايانه بر تئوري نظم در بي نظمي، مسعود محمدخاني، ماهنامه تدبير، شماره 172.


ارسال دیدگاه
تبلیغات متنی
فروشگاه ساز رایگان فایل - سیستم همکاری در فروش فایل
بدون هیچ گونه سرمایه ای از اینترنت کسب درآمد کنید.
بهترین فرصت برای مدیران وبلاگ و وب سایتها برای کسب درآمد از اینترنت
WwW.PnuBlog.Com
تمام محتوای این سایت گردآوری شده سیستم فیدخوان سایت می باشد و هیچ مسئولیتی در قبال نوشته های آن متوجه سایت نمی باشد.
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت برای گردآورنده آن محفوظ می باشد.